Beoefening

De praktijk van Zentangle

PaperArtStudio

Creatieve Zenbeoefening

Het is je waarschijnlijk ook al opgevallen dat we op onze website en ook tijdens de samenkomsten regelmatig de term beoefening gebruiken. En misschien doet de term beoefening jou ook automatisch denken aan woorden als oefenen en oefening. Woorden als oefenen en oefening worden meestal gebruikt in de context van iets vaak doen/herhalen zodat zich een bepaalde vaardigheid kan ontwikkelen. Iets vaak doen/herhalen om een zekere vaardigheid te ontwikkelen is dus zeker één van de definities voor beoefening. En wanneer we iets vaak doen gaat het ook vanzelf steeds vlotter en beter. Wanneer je dus vaak tekent ontwikkel je de vaardigheid van het tekenen. Ja toch? Maar we weten natuurlijk ook dat Zentangle een kunstvorm is waarbij we tekenen zonder vooropgesteld einddoel en zonder verwachtingen. Dus waarom zouden we absoluut de term ‘beoefenen’ willen gebruiken? Is het woord ‘tekenen’ hier dan niet meer op z’n plaats?

 

Als je begrijpt wat echte beoefening inhoudt, kunnen boogschieten en andere activiteiten ook Zen zijn. Als je niet begrijpt wat boogschieten in werkelijke zin inhoudt, leer je, hoe hard je ook oefent, alleen maar een techniek aan. Het helpt je niet door en door. Misschien raak je de roos zonder het te proberen, maar zonder pijl en boog kun je niets beginnen. Als je begrijpt waar beoefening toe dient, heb je ook wat aan het boogschieten als je geen pijl en boog hebt. Hoe je die kracht of dat vermogen krijgt, hangt volkomen af van de goede manier van oefenen.

SHUNRYU SUZUKI
uit ‘Niets is zo – De kern van Zen’

Als je begrijpt wat echte beoefening inhoudt, kunnen boogschieten en andere activiteiten ook Zen zijn.
(Shunryu Suzuki)

 

IK KAN ME EIGENLIJK NOG GOED HERINNEREN wanneer ik de term beoefening begon te gebruiken wanneer ik het had over het tekenen van Zentangles. Toen ik net begon met Zenbeoefening viel het me op hoe vaak het woord ‘beoefening’ werd gebruikt. In het begin vond ik dat zelfs een beetje vreemd. Ook de bekende zenmeester Shunryu Suzuki gebruikt in zijn boek ‘Niets is zo – de kern van Zen’ het woord ‘beoefening’ en ook ‘oefenen’ . Ik denk dat zijn omschrijving over wat beoefening inhoudt wel een licht kan werpen op deze term. En meteen ook duidelijk maakt waarom wij bij PaperArtStudio ook spreken over beoefening wanneer we het hebben over Zentangle.

Als je begrijpt waar beoefening toe dient, heb je ook wat aan het boogschieten als je geen pijl en boog hebt. Hoe je die kracht of dat vermogen krijgt, hangt volkomen af van de goede manier van oefenen.

SHUNRYU SUZUKI

Als je begrijpt waar beoefening toe dient, heb je ook wat aan Zentangle als je geen pen en tile hebt

JELLA VERELST
geïnspireerd door Shunryu Suzuki

VALT HET JE OOK OP: die link naar het dagelijks leven? Als je begrijpt waar beoefening toe dient, heb je ook wat aan het boogschieten als je geen pijl en boog hebt. Zie je ook wat er gebeurt wanneer we ‘boogschieten’ door ‘Zentangle’ vervangen en ‘pijl en boog’ door ‘pen en tile’. Wanneer we dat doen krijgen we : Als je begrijpt waar beoefening toe dient, heb je ook wat aan Zentangle als je geen pen en tile hebt. Ja, lees dat zinnetje nog maar eens een keer. Misschien ben je een beetje verrast, misschien ook helemaal niet.

WIE EEN BEETJE THUIS IS IN DE FILOSOFIE VAN ZENTANGLE kent ook wel de duidelijke verwijzingen naar het dagelijks leven die verwerkt zijn in deze kunstvorm. Denk nog maar eenvoudigweg aan de uitdrukking ‘One Stroke at a Time’. Daar zit verdraaid veel levenswijsheid in. Verder zijn er ook de Bijouisms. Bijouisms zijn de kernwoorden van de Zentanglefilosofie gezien door de ogen van de grappige huisjesslak Bijou. Zelfs als je diep kijkt naar het gebruik van het materiaal en in de manier waarop een Zentangle wordt opgebouwd, zie je ook daar heel wat metaforen die verwijzen naar het leven van alledag. Kortom de link met het dagelijks leven is er zonder twijfel. Bij PaperArtStudio hebben we altijd veel aandacht besteed aan deze verwijzingen en metaforen. We vinden ze niet alleen mooi, maar ook belangrijk.

Het is namelijk helemaal niet zo moeilijk om deze verwijzingen te begrijpen met je hoofd. Maar ervaren we het ook werkelijk zo? Het gaat niet over be-grijpen, maar over be-leven. Beoefening helpt om de stap te maken van begrijpen naar beleven.

JELLA VERELST

Wat ik hier werkelijk mee bedoel is dat door het tekenen als lichamelijke activiteit we  het onderricht absorberen met ons lichaam. Zo kan het zich verplaatsen van het hoofd naar het hart.

JELLA VERELST

Wat ik hier werkelijk mee bedoel is dat door het tekenen als lichamelijke activiteit we het onderricht absorberen met ons lichaam. Zo kan het zich verplaatsen van het hoofd naar het hart.
(Jella Verelst)

TOCH BLIJKT DAT HET NIET ECHT HEEL VANZELFSPREKEND IS dat wie Zentangles tekent ook als vanzelf wat aan Zentangle heeft zonder pen en tile. Dat komt omdat het namelijk helemaal niet zo moeilijk is om deze verwijzingen te begrijpen met je hoofd. Maar ervaren we het ook werkelijk zo? Het gaat niet over be-grijpen, maar over be-leven. Beoefening helpt om de stap te maken van begrijpen naar beleven. ‘De Weg van de Pen’ en dus ook onze beoefening bestaat precies om die reden uit twee delen. Enerzijds onderricht en anderzijds tekenen. Samen vormen ze de beoefening. Onderricht en tekenen werken in tandem. Dat wil zeggen dat ze samenwerken en niet naast of los van elkaar staan. Wat ik hier werkelijk mee bedoel is dat door het tekenen als lichamelijke activiteit absorberen we het onderricht met ons lichaam. Zo kan het zich verplaatsen van het hoofd naar het hart.

Wanneer we dan naar onze beoefening kijken: zie je dan ook dat ‘to know something by heart’ een veel diepere betekenis heeft?

JELLA VERELST

MISSCHIEN KEN JE OOK DE ENGELSE UITDRUKKING :  to know something by heart’. Wanneer we dat normaal in het dagelijks leven vertalen beperken we ons meestal tot een vertaling in de zin van ‘iets vanbuiten kennen, of iets perfect kennen’. Wanneer we iets perfect kennen, kunnen we het ook geheel moeiteloos doen. Wanneer we dan naar onze beoefening kijken: zie je dan ook dat ‘to know something by heart’ een veel diepere betekenis heeft?

WANNEER WE VANUIT DIT PERSPECTIEF BEOEFENEN kan de wijsheid van Zentangle zich manifesteren als spontane en natuurlijke handelingen in het dagelijks leven.

Wanneer we beoefenen kan de wijsheid van Zentangle zich manifesteren als spontane en natuurlijke handelingen in het dagelijks leven.

JELLA VERELST