Waarom Einstein een expert is …

door Onderricht

Wie aan het woord expert denkt, denkt ook automatisch aan kennis. Een expert is namelijk iemand die heel veel weet, veel kennis heeft over een welbepaald onderwerp. Vaak verwijst het woord expert dan ook naar een persoon die een genie is in zijn of haar vakgebied.

Persoonlijk denk ik bij het woord genie altijd aan mensen zoals Albert Einstein. Einstein was een genie in natuurkunde en daarnaast ook nog uitvinder. Hij wordt dan ook gezien als één van de belangrijkste natuurkundigen in de geschiedenis. Een ware expert dus in zijn vakgebied.

Wat is het geheim van Einstein?  Want het is ook diezelfde Einstein die zei: ‘Ik bezit niet meer kennis dan anderen, ik heb alleen veel meer vragen’. Wilde Einstein door deze uitspraak te doen zich eerder bescheiden opstellen of wil hij met deze uitspraak toch naar iets anders verwijzen?

Misschien moeten we de definitie van het woord expert eens wat nader bekijken om daar een antwoord op te vinden. Het woord expert komt van het Latijnse woord expertus, wat het voltooid deelwoord is van experiri. Experiri betekent trachten, proberen, ondervinden. Een expert verwijst in zijn meest oorspronkelijke betekenis eerder naar iemand die iets uitprobeert dan naar iemand die veel weet. Je zou zelfs kunnen stellen dat een expert iemand is die eerder aan de slag gaat met niet-weten dan met weten.

Einstein verkoos zijn vragen tot zijn favoriete speelveld en niet zijn kennis. Ik geloof dat Einstein zich onderscheidde van veel van zijn collega’s door de vertrouwde omgeving van weten en zekerheid achter zich te laten en zich met meer doorzettingsvermogen dan eender wie te willen wijden aan ondervinden en proberen op het veld van onzekerheid en niet-weten.

Ook Zentangle nodigt je uit om te proberen en te ondervinden op het speelveld van niet-weten. De Zentanglekunstvorm nodigt ons voortdurend uit om ons te begeven op een speelveld van niet-weten. Dat begint al met het feit dat met Zentangle het eindresultaat altijd ongepland en dus ook altijd een verrassing is. Niet plannen en verrassingen brengen hoe je het ook draait of keert altijd een bepaalde vorm van onzekerheid met zich mee. Onzekerheid staat in schril contrast met kennis en weten.

Kennis en weten hebben als doel ons een gevoel van zekerheid te geven. Een gevoel dat de dingen vast zijn en onveranderlijk, iets waar we op kunnen rekenen. Mensen zijn voortdurend op zoek naar zekerheid. Zekerheid geeft een gevoel van veiligheid. Kennis en weten zijn daarom ook de norm in onze maatschappij. Kijk maar naar het onderwijs en de werkvloer. Overal draait het om kennis en weten. Bent u trouwens ooit beloond of geprezen voor twijfel of voor niet-weten? Maar dat maakt kennis nog geen synoniem van zekerheid.

Kennis en niet-weten zijn namelijk nauwer met elkaar verbonden dan we op het eerste zicht zouden vermoeden. Ze zijn helemaal niet zo tegengesteld als we denken. Hoe groter de kennis, hoe groter ook het raakvlak met niet-weten.

Wie veel weet heeft ook veel meer vragen. Stel dat je handpalm van je linkerhand al wat je niet-weet voorstelt en het topje van je rechterwijsvinger al datgene wat je wel weet, je kennis. Wanneer je dan het topje van je rechterwijsvinger op je linkerhandpalm plaatst, hebben deze twee een raakvlak. Dat raakvlak is je bewustzijn van je niet weten, de vragen die voortspruiten uit kennis. Stel dat je meer kennis hebt. Je kennis is nu niet alleen je rechterwijsvinger, maar je rechterwijsvinger en je rechtermiddenvinger samen. Wanneer je deze nu samen op je linkerhandpalm plaatst, zie je hoe het raakvlak met het niet-weten ook groter wordt. Een expert is iemand die bereid is met een open geest het raakvlak met het niet-weten voortdurend te vergroten. Einstein verstond de kunst om met kennis, door veel te weten en veel te begrijpen, een hele waaier aan mogelijkheden en vragen te openen, klaar om ontdekt en beantwoord te worden.

Wat Einstein deed met natuurkunde kan jij ook doen met Zentangle. Hoe meer je je in Zentangle verdiept en hoe meer je er mee bezig bent, hoe meer je je bewust zal worden van de nog vele ongekende en eindeloze mogelijkheden van deze kunstvorm die nog voor je liggen, klaar om ontdekt te worden.

Het leven is zo veranderlijk, dat het gewoon noodzakelijk is je te begeven op het terrein van onzekerheid en er vertrouwd mee te worden.  Zentangle als metafoor voor het leven, nodigt ons daarnaast ook uit om ook in het leven ons raakvlak met niet-weten te vergroten. Het leven zelf is nu eenmaal niet te vatten in kennis en zekerheden, want het leven is van nature uit dynamisch en onderhevig aan veranderingen. Maar naarmate je begrip van deze dynamische essentie van het leven groeit, hoe meer je je ook bewust zal worden van de oneindigheid en eeuwigheid ervan.

Verlaat net als Einstein het pad van weten en zekerheid en begeef je met enthousiasme op het speelveld van vragen en onzekerheid: het veld van het niet-weten. Dat is wat een echte expert, in de ware zin van het woord, uiteindelijk voortdurend doet: uitproberen en ondervinden en alle beschikbare informatie altijd bekijken met een open mind.